У рамках чарговага пасяджэння Клуба «Творчая майстэрня перакладчыка" 23 лютага 2021 годза быў арганізаваны круглы стол «Практыкаванні для самастойнай працы над развіццём навыкаў вуснага перакладу: карысныя парады».

У сучасным свеце асноўная частка перакладаў ажыццяўляецца ў вуснай форме. Найбольш запатрабаваным з'яўляецца сінхронны пераклад выступленняў і канферэнцый. На вядучых пазіцыях застаецца паслядоўны пераклад з выкарыстаннем запісу пратакольных мерапрыемстваў і сустрэч вядучых сусветных лідэраў. У міжнародных кампаніях ўжываецца пераклад з ліста і паслядоўны пераклад дзелавых сустрэч. Зараз немагчыма ўявіць ні адну міжнародную сустрэчу ў эканамічнай, палітычнай, навуковай ці культурнай сферы без паслуг вуснага перакладчыка.

Вусны пераклад як асаблівы від перакладчыцкай дзейнасці патрабуе асаблівых кампетэнцый ад перакладчыка. Будучы вусны перакладчык павінен валодаць шырокімі фонавымі ведамі ў галіне культуры, гісторыі, палітыкі, побыту, псіхалогіі носьбітаў зыходнай і перакладаемай моў. Іншымі словамі, гэта гатоўнасць да самаадукацыі і пашырэння свайго кругагляду.

Як адзначыла спікер мерапрыемствы Вікторыя Мярзлова (3-ці курс спецыяльнасць "Міжнароднае права"), самастойная праца над развіццём навыкаў вуснага перакладу павінна быць накіравана на фарміраванне перакладчыцкіх кампетэнцый.

У задачы самастойнай работы па вусным перакладзе ўваходзяць: трэніроўка дыкцыі і пастаноўка голасу; трэніроўка памяці і ўвагі; пашырэнне слоўнікавага запасу; інфармацыйная падрыхтоўка.

Немалаважным для паслядоўнага і сінхроннага перакладчыка з'яўляецца добрая дыкцыя, таму неабходна надаваць увагу трэніроўцы выразнай артыкуляцыі на роднай і замежнай мовах. Для гэтай мэты могуць служыць скорагаворкі, а таксама спецыяльныя практыкаванні для развіцця дыкцыі і голаса. Для прапрацоўкі больш выразнай артыкуляцыі гукаў можна выкарыстоўваць наступны метад: узяць у рот арэхі, аловак ці нешта, што нельга праглынуць, але што змесціцца ў роце, і прамаўляць скорагаворку або любы іншы тэкст.

Важным з'яўляецца захаванне паставы і правільнае дыханне, без якіх выразная гаворка немагчымая. Уменне размяркоўваць паветра ў лёгкіх важна для перакладчыка, бо недапушчальна перарываць фразу на сярэдзіне для дабору паветра.

Правільная пастава палягчае працу як органаў дыхання, так і артыкуляцыйнага апарата. Самым простым практыкаваннем з'яўляецца практыкаванне "Стопка кніг": вазьміце некалькі кніг (лепш пачаць з адной), пакладзеце іх на галаву і хадзіце з імі некаторы час. Можна дадаць у гэтае практыкаванне дэкламацыю тэксту. 

У вуснага перакладчыка няма магчымасці ў працэсе ажыццяўлення перакладу карыстацца даведачнай літаратурай ці слоўнікамі, таму яму неабходна добрая памяць. Акрамя таго, перакладчык, у прыватнасці, паслядоўны перакладчык, павінен трымаць у памяці адрэзак тэксту, які ён непасрэдна будзе перакладаць, і ў цэлым увесь свой пераклад, каб не парушаць лагічнай сувязі тэксту. Добрую памяць можна і трэба развіваць. Для гэтага існуе вялікая колькасць прыёмаў, аб'яднаных назвай «мнематэхніка». Самым простым практыкаваннем для трэніроўкі памяці з'яўляецца завучванне на памяць вершаў на роднай і замежнай мовах. Таксама варта назваць наступныя прыёмы:

У рамках самастойнай працы неабходна папаўняць свой слоўнікавы запас. Для гэтага завядзіце спецыяльны слоўнік, куды запісвайце словы і словазлучэнні, а таксама сінонімы да іх розных моўных стыляў, вытворныя словы і магчымую спалучальнасць слоў. Папаўняйце слоўнік рэгулярна. Слоўнік можа быць агульным, можа ўяўляць з сябе гласарый да пэўнай тэмы. Словы, занесеныя ў слоўнік, трэба вучыць і адпрацоўваць, выкарыстоўваючы ў маўленні або ў перакладах.

Цяжкасцю для перакладчыка, асабліва вуснага перакладчыка, застаюцца безэквівалентныя лексемы, таму неабходна складаць базу дадзеных імёнаў уласных. Да прыкладу, краіны свету можна ўключыць у табліцу на двух (і больш) мовах, адбіўшы ў ёй наступную інфармацыю: агульнапрынятая назва краіны, афіцыйная назва, сталіца, буйныя гарады, афіцыйная мова, назва жыхароў, грашовая адзінка, сцяг, прыналежнасць да буйных міжнародных альянсаў. Працуючы з назвамі міжнародных арганізацый і/або імёнамі палітычных, грамадскіх і культурных дзеячаў, абавязкова складайце кароткую інфармацыю аб арганізацыі і чалавеку на двух (і больш) мовах, карыстаючыся як крыніцамі на роднай мове, так і замежнымі крыніцамі. Падобная праца, акрамя пашырэння інфармацыйнага запасу перакладчыка, дазволіць выявіць спосабы апісання розных з'яў, прынятыя ў розных мовах, і знайсці міжмоўныя сінанімічныя структуры.

Для ажыццяўлення інфармацыйнай падрыхтоўкі рэкамендуецца штодня слухаць і глядзець навіны. Калі вусны перакладчык у курсе падзей, якія адбываюцца ў свеце ў сферы палітыкі, культуры, эканомікі, спорту і г.д., гэта значна палягчае яму працу, спрыяючы рэалізацыі навыку перакладчыцкага прагназавання або дапамагаючы ажыццяўляць прагматычную адаптацыю тэксту пераклада пры розніцы фонавых ведаў атрымальнікаў арыгінальнага і перакладаемага тэкстаў. Пошук інфармацыі пра незнаёмыя анамастычныя адзінкі або тэмы тэксту для будучага перакладу таксама спрыяе назапашванню інфармацыйнага запасу і развіццю агульнакультурнай кампетэнцыі будучага перакладчыка.

А вось што для развіцця і замацавання навыкаў вуснага перакладу параіла ўдзельнікам пасяджэння яшчэ адзін спікер – Аліна Басалай (3-ці курс спецыяльнасць "Міжнароднае права"):

Каб самастойная, і ў цэлым вучэбная, праца была эфектыўнай, неабходна выконваць наступныя правілы:

Удзельнікамі мерапрыемства сталі студэнты 3 курса спецыяльнасці "Міжнароднае права".

Карысная спасылка

А.В. Тучынскі, старшы выкладчык кафедры раманскіх моў

2021_02_23_01.JPG 2021_02_23_02.JPG 2021_02_23_03.JPG

2021_02_23_04.JPG